HAARHYGROMETER
Ooit gemerkt dat wanneer het vochtig is je een 'Bad Hair Day' hebt? Haar wordt langer als de vochtigheid stijgt. Dus gekruld haar kan meer gaan krullen of kroezend worden terwijl stijl haar futloos lijkt te worden. Van droog tot vochtig kan het haar 3% in lengte verschillen.

Met deze wetenschap kunnen we een haar verbinden met een hefboom systeem en zo een hygrometer maken om de verandering in luchtvochtigheid te meten.

In 1783 bouwde de Zwitserse natuurkundige en geoloog Horace Bénédict de Saussure de eerste hygrometer waarbij menselijk haar (meestal blond) werd gebruikt om de luchtvochtigheid te meten. Pas in de jaren 60 werd deze vervangen door een elektrisch instrument.

De werking van een klassieke hygrometer

De werking van de klassieke hygrometer, ook wel de haarhygrometer genoemd, berust op het feit dat ontvet haar langer wordt bij toenemende luchtvochtigheid en korter wordt naarmate de relatieve vochtigheid in de lucht daalt. Meestal wordt gebruikt gemaakt van een streng ontvet haar. Via een hefboom is het uiteinde van die streng verbonden met een wijzer die over een schaalverdeling loopt. Merk op dat het uitzetten of krimpen van deze haren niet lineair verloopt!
Het is bij een hygrometer vooral van belang dat de streng haren schoon én ontvet blijft. Dit is vooral van belang wanneer de hygrometer buitenshuis in een thermometerhut is opgesteld. Onze atmosfeer is nogal wat bezoedeld met allerlei vuil en stofdeeltjes, zodat het zeker nodig is om de haren van de hygrometer op geregelde tijdstippen eens "te wassen". Gebruik daarbij vooral geen agressieve detergenten die deze haren aantasten. Bij gebruik van reinigingsprodukten moeten de haren zeer grondig met zuiver water worden nagespoeld. Een dergelijke streng haren gaat ook geen eeuwigheid mee: om enige precisie te kunnen garanderen moet deze toch elke twee tot drie jaar worden vervangen. Tussentijds moet de hygrometer toch dikwijls eens worden geijkt. Dit wordt meestal gedaan aan de hand van een psychrometer, maar men kan hiervoor ook simpel een natte doek gebruiken
Van een dergelijk instrument moet ook geen nauwkeurigheid worden verwacht van 1 of 2%. Een nauwkeurigheid van 5% is al een mooi cijfer.

Maak zelf een hygrometer:

Benodigdheden:

  • Een leeg kartonnen melkpak
  • Een lange naald
  • Een strootje (bv. van een bezem)
  • Plakband
  • Een munt
  • Een lange schone haar
  • Vier punaisers
  • Paperclip

Maak een horizontaal sneetje vlakbij de bovenkant en steek daar de paperclip in. (Fig.1) Snij dan een verticale gleuf nabij de bodem en dan weer horizontaal loodrecht langs de verticale, dus een H. (Fig.1)
Vouw deze gemaakte flapjes omhoog en steekt er een naald door. (Fig.2)
Knoopt de haar aan de paperclip en wikkel hem om de naald. Maakt de munt aan de andere kant van het haar vast met plakband en laat deze over de rand hangen.
Plaats een kaartje (waar straks de schaalverdeling opkomt) aan de zijkant en steek het strootje door de naald.(Fig.3)
Plaats de hygrometer op een natte handdoek in een bak en dek deze af met een vochtige doek. Haal na 15 minuten de meter uit de bak en zet 10 op de plek waar het strootje zich bevindt. Doordat de haar zal gaan krimpen zal het strootje bewegen, deel de schaal in tot aan 1.